Khi giáo viên giảng bài nhanh, khi bạn bè người Nhật trò chuyện tự nhiên, hoặc khi đi làm thêm và phải tiếp nhận yêu cầu từ khách hàng, rất nhiều người Việt tại Nhật rơi vào trạng thái “nghe được nhưng không hiểu kịp”. Tình trạng này cũng xảy ra với thực tập sinh tại Nhật và lao động diện tokutei tại Nhật, những người phải làm việc trong môi trường đòi hỏi phản ứng nhanh bằng tiếng Nhật.

Trong môi trường làm việc tại Nhật Bản, việc giao tiếp với cấp trên luôn là một “bài kiểm tra” khó đối với nhiều người Việt tại Nhật, đặc biệt là du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật hay lao động diện tokutei tại Nhật. Không chỉ là vấn đề ngôn ngữ, đó còn là áp lực về văn hóa, cách dùng kính ngữ và sự chuẩn mực trong từng câu nói.

Không ít người Việt tại Nhật, từ du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật cho đến lao động diện tokutei tại Nhật, từng chia sẻ rằng điều khó nhất khi đi làm không phải là chuyên môn mà là… cách giao tiếp. Người Nhật không nói thẳng, không phản ứng mạnh, và thường dùng những câu tưởng chừng “vòng vo” nhưng lại mang ý nghĩa rất rõ ràng trong môi trường công sở

Phản xạ ngôn ngữ không phải là việc “biết nhiều từ” mà là khả năng xử lý và phản hồi thông tin trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, phần lớn người Việt tại Nhật học tiếng Nhật theo hướng tích lũy kiến thức hơn là luyện phản xạ. Du học sinh tại Nhật thường tập trung vào thi JLPT, thực tập sinh tại Nhật học theo giáo trình trước khi xuất cảnh, còn lao động tokutei tại Nhật chủ yếu học các mẫu câu phục vụ công việc.

Khi các bộ phim phản ánh đúng văn hóa doanh nghiệp Nhật, người học không chỉ tiếp thu từ vựng mà còn hiểu cách nói, ngữ điệu và bối cảnh sử dụng. Đây cũng chính là hướng học mà nền tảng Aanime.tv đang tập trung phát triển, giúp người học luyện nghe – nói qua những tình huống công việc quen thuộc.

Trong nhiều năm qua, hàng trăm nghìn người Việt tại Nhật – từ du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật cho đến lao động diện tokutei tại Nhật – đều gặp chung một tình huống: họ đã học ngữ pháp khá nhiều trước khi sang Nhật, nhưng khi bước vào công ty Nhật, những câu nói quen thuộc của người Nhật lại nghe rất khác so với sách giáo khoa. Nhiều người lần đầu đi làm đã bối rối khi nghe đồng nghiệp nói những câu đơn giản như “お疲れ様です”, “ちょっと確認してもいいですか”, hay “先に失礼します”.

Câu chuyện “sống lâu nhưng vẫn không nghe được tiếng Nhật” không còn xa lạ, đặc biệt với du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật và cả những lao động tokutei tại Nhật đang làm việc toàn thời gian. Nhiều người có thể đọc hiểu tài liệu, làm bài thi JLPT ở mức khá nhưng lại lúng túng khi giao tiếp thực tế, không theo kịp tốc độ nói của người bản xứ và thường xuyên bỏ lỡ thông tin quan trọng trong công việc.

Nhiều người Việt khi sang Nhật làm việc thường trải qua cùng một cảm giác: đã học tiếng Nhật khá lâu, đã vượt qua kỳ thi năng lực, nhưng khi bước vào môi trường công ty thì vẫn thấy “không hiểu hết đồng nghiệp nói gì”. Những câu nói tưởng chừng đơn giản lại chứa nhiều tầng nghĩa, cách nói vòng vo hoặc biểu cảm văn hóa mà sách giáo khoa hiếm khi đề cập.

Phần lớn du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật hay lao động theo diện tokutei tại Nhật đều gặp một điểm chung: học nhiều nhưng không nghe được, biết ngữ pháp nhưng không nói được, và đặc biệt là thiếu môi trường luyện phản xạ thực tế. Chính trong khoảng trống đó, phương pháp học tiếng Nhật qua phim nổi lên như một giải pháp thực tiễn, tiết kiệm và đặc biệt hiệu quả nếu áp dụng đúng cách.

Trong cộng đồng người Việt tại Nhật, một thực tế dễ thấy là rất nhiều thực tập sinh tại Nhật hay tokutei tại Nhật có thể đọc được một số mẫu câu tiếng Nhật cơ bản nhưng lại gặp khó khăn khi nghe người Nhật nói chuyện hàng ngày. Tiếng Nhật trong nhà máy, cửa hàng tiện lợi, ký túc xá hay trên tàu điện thường nhanh, có nhiều từ lóng và rút gọn khiến người học dễ “nghe như gió thổi”.

Không ít du học sinh tại Nhật, thực tập sinh tại Nhật hay lao động theo diện tokutei tại Nhật chia sẻ rằng họ từng đạt N3 hoặc N2 nhưng khi bước vào môi trường làm việc thực tế lại gặp khó khăn trong giao tiếp vì người Nhật nói nhanh, dùng nhiều từ đệm và cách diễn đạt đời thường. Một phương pháp đang được cộng đồng người học áp dụng hiệu quả là luyện nghe qua phim và anime Nhật Bản.

Thực tập sinh tại Nhật trong các nhà máy cũng thường gặp tình huống tương tự khi nghe quản lý giao việc bằng những câu nói nhanh, ngắn và mang nhiều sắc thái đời thường. Ngay cả lao động tokutei tại Nhật – những người đã có kinh nghiệm làm việc – đôi khi vẫn gặp khó khăn trong việc nắm bắt hội thoại tự nhiên giữa đồng nghiệp.